Gdy l\u00f3d kometarny sublimuje, uwolnione cz\u0105steczki wody trafiaj\u0105 do komy \u2014 rozleg\u0142ej otoczki gazowo-py\u0142owej wok\u00f3\u0142 j\u0105dra. Pod wp\u0142ywem s\u0142onecznego promieniowania ultrafioletowego ulegaj\u0105 nast\u0119pnie rozpadowi w procesie fotodysocjacji. Jednym z jego produkt\u00f3w jest rodnik hydroksylowy OH, zbudowany z atomu tlenu i atomu wodoru.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.hyades.oa.uj.edu.pl\/esa\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/photodiss-1.png\")
<\/p>\n
OH emituje silne promieniowanie w pa\u015bmie ultrafioletowym w pobli\u017cu 309 nm. Poniewa\u017c w typowych komach kometarnych powstaje niemal wy\u0142\u0105cznie z rozpadu wody, pozwala skutecznie \u015bledzi\u0107 jej uwalnianie z sublimuj\u0105cego lodu. Za obserwowane \u015bwiecenie odpowiada fluorescencja: cz\u0105steczki poch\u0142aniaj\u0105 \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne, a nast\u0119pnie emituj\u0105 promieniowanie o charakterystycznych d\u0142ugo\u015bciach fal.<\/p>\n
Je\u015bli cz\u0105steczka wody zawiera deuter \u2014 ci\u0119\u017cszy izotop wodoru \u2014 jej rozpad mo\u017ce prowadzi\u0107 do powstania OD, czyli deuterowanej odmiany rodnika hydroksylowego. HYADES b\u0119dzie obserwowa\u0142 jego charakterystyczn\u0105 lini\u0119 fluorescencyjn\u0105 przy d\u0142ugo\u015bci fali 307,42 nm, r\u00f3wnocze\u015bnie z pobliskimi liniami OH. Por\u00f3wnanie obu sygna\u0142\u00f3w, przy uwzgl\u0119dnieniu proces\u00f3w fotochemicznych i fluorescencji, pozwoli okre\u015bli\u0107 stosunek deuteru do wodoru, D\/H, w wodzie, z kt\u00f3rej powsta\u0142y te rodniki.<\/p>\n
Pomiar ten jest wymagaj\u0105cy. Przy sk\u0142adzie izotopowym zbli\u017conym do wody w ziemskich oceanach emisja OD jest oko\u0142o tysi\u0105ca razy s\u0142absza od emisji OH. Jej linie znajduj\u0105 si\u0119 ponadto w cz\u0119\u015bci widma, w kt\u00f3rej wyst\u0119puje wiele innych linii emisyjnych. Dlatego instrument HYADES musi jednocze\u015bnie skutecznie zbiera\u0107 \u015bwiat\u0142o, dok\u0142adnie rozdziela\u0107 jego d\u0142ugo\u015bci fal i rejestrowa\u0107 s\u0142abe sygna\u0142y przy bardzo niskim poziomie szum\u00f3w.<\/p>\n
Obserwacje OH i OD maj\u0105 kilka istotnych zalet. Oba rodniki emituj\u0105 \u015bwiat\u0142o w zbli\u017conym zakresie d\u0142ugo\u015bci fal, co pozwala mierzy\u0107 je jednocze\u015bnie i w dok\u0142adnie tym samym obszarze komy. Ich linie diagnostyczne s\u0105 przy tym wyra\u017anie rozdzielone, a w przewidywanych warunkach obserwacji poch\u0142anianie emitowanego promieniowania przez sam\u0105 kom\u0119 jest znikome. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna ograniczy\u0107 niepewno\u015bci pojawiaj\u0105ce si\u0119 przy zestawianiu pomiar\u00f3w wykonanych w r\u00f3\u017cnych terminach lub obejmuj\u0105cych r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci zmieniaj\u0105cej si\u0119 komy.<\/p>\n
<\/p>\n
Tryby obserwacji<\/strong><\/p>\n HYADES po\u0142\u0105czy dwie uzupe\u0142niaj\u0105ce si\u0119 techniki obserwacyjne.<\/p>\n Spektrograf roz\u0142o\u017cy zebrane \u015bwiat\u0142o na widmo, ujawniaj\u0105c linie emisyjne poszczeg\u00f3lnych sk\u0142adnik\u00f3w gazu. Jego wysoka rozdzielczo\u015b\u0107 pozwoli oddzieli\u0107 s\u0142aby sygna\u0142 OD od s\u0105siednich linii. D\u0142uga szczelina wej\u015bciowa umo\u017cliwi jednocze\u015bnie zbadanie, jak emisja zmienia si\u0119 wzd\u0142u\u017c wybranego przekroju komy.<\/p>\n Kamera poka\u017ce natomiast przestrzenny rozk\u0142ad gazu w wybranych pasmach ultrafioletowych. Uzyskane obrazy pozwol\u0105 okre\u015bli\u0107 zasi\u0119g komy, \u015bledzi\u0107 zmiany jej struktury i wskaza\u0107 obszar, z kt\u00f3rego pochodzi analizowane widmo.<\/p>\n Instrument umo\u017cliwi zar\u00f3wno samo obrazowanie, jak i jednoczesne wykonywanie zdj\u0119\u0107 oraz pomiar\u00f3w spektroskopowych. W ten spos\u00f3b informacj\u0119 o sk\u0142adzie chemicznym b\u0119dzie mo\u017cna bezpo\u015brednio powi\u0105za\u0107 ze struktur\u0105 otoczenia obserwowanego obiektu.<\/p>\n Do rejestracji \u015bwiat\u0142a pos\u0142u\u017c\u0105 detektory ultrafioletowe zliczaj\u0105ce pojedyncze fotony. Dzi\u0119ki niskiemu poziomowi szum\u00f3w dobrze sprawdzaj\u0105 si\u0119 one podczas d\u0142ugich obserwacji, gdy s\u0142aby sygna\u0142 narasta stopniowo. W po\u0142\u0105czeniu ze sprawn\u0105 optyk\u0105 i odpowiednio d\u0142ugim czasem zbierania \u015bwiat\u0142a pozwoli to bada\u0107 emisj\u0119 gazow\u0105 obiekt\u00f3w trudno dost\u0119pnych dla instrument\u00f3w o bardziej uniwersalnym zastosowaniu.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" HYADES to naukowa misja przegl\u0105dowa, kt\u00f3ra b\u0119dzie prowadzi\u0107 obserwacje komet i planetoid z niskiej orbity oko\u0142oziemskiej (LEO). Satelita b\u0119dzie porusza\u0142 si\u0119 po orbicie heliosynchronicznej i bada\u0142 wod\u0119 oraz jej sk\u0142ad izotopowy w kometach, aktywnych planetoidach i obiektach mi\u0119dzygwiazdowych za pomoc\u0105 instrument\u00f3w pracuj\u0105cych w zakresie bliskiego ultrafioletu. \u015awiat\u0142o tych s\u0142abych obiekt\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"class_list":["post-3138","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t